Üretken yapay zekâ daha da yaygınlaştığında yazılım şirketleri değer zincirinde nerede duracak? RPA sektöründe yaşanan dönüşüm bu soruya bakmak için iyi bir örnek.

Dağınık sistemler arasında köprü kurmak, tekrarlayan işleri botlara devretmek vaadiyle RPA kısa sürede kurumsal otomasyonun en görünür aracı haline gelmişti.

Ama GenAI ve özellikle agentic AI ile birlikte mesele önceden tanımlanmış adımları uygulamak olmaktan çıkıyor. Önemli olan amacı anlamak, görevi parçalara ayırmak, istisnaları yorumlamak ve farklı sistemler arasında akış kurmak. Otomasyon “verilen işi yapma” seviyesinden “işin nasıl yapılacağını kurgulama” seviyesine yükseldi. Yorumlama, bağlam okuma ve karar hazırlama gibi alanlar giderek büyük dil modeli platformlarının elinde toplanıyor.

Müşteriye giden temel deneyimi ve akıl yürütme katmanını kontrol etmeyen bir yazılım şirketi, zamanla arka planda çalışan değiştirilebilir bir modüle dönüşür. Teknolojik olarak oyunda kalırsınız ama ekonomik olarak aşağı itilirsiniz.

RPA sektörünün iki büyük oyuncusu bu riski erken okudu. UiPath 2025’te Maestro orkestrasyon katmanını piyasaya sürdü. Farklı AI ajanlarını, ister kendi geliştirdiği ister üçüncü taraf, tek bir noktadan yönetmeyi, denetlemeyi ve uyum kontrolünü mümkün kılan bir yapı. Kurucu CEO Daniel Dines’ın yönetimi geri almasıyla şirket, eski sistemlerle yeni nesil AI modelleri arasında köprü kuran bir orkestrasyon platformuna odaklandı.

Automation Anywhere da benzer bir yöne döndü. Platformdaki 400 milyon otomasyondan beslenen bir Process Reasoning Engine geliştirdi ve Aisera’yı satın alarak Mozart Orchestrator ile farklı platformlardaki ajan ve otomasyonları tek katmandan koordine etme kapasitesi kazandı.

Her iki hamle de aynı stratejik okumanın ürünü. GenAI çağında savunulması gereken alan özelliklerden çok orkestrasyon. Süreci kim yönetiyor? Güvenlik, denetim izi, uyum ve sistemler arası koordinasyon kim tarafından belirleniyor? Kalıcı değer zekânın kendisinden çok, o zekâyı kurumsal bağlam içinde güvenilir biçimde işleten katmanda birikiyor.

Büyük dil modelleri doğrudan iş yapabilecek kadar güçlendikçe otomasyon katmanına olan ihtiyaç azalabilir. Orkestrasyon katmanı Microsoft, Google veya OpenAI tarafından doğrudan sunulursa, RPA kökenli şirketlerin bu katmandaki konumu ne kadar dayanıklı olur?

Önümüzdeki dönemde kazananlar en iyi LLM modelini kullananlar olmayabilir. En çok değer, modelin etrafındaki kurumsal mimariyi vazgeçilmez hale getirenlerin olacak.

Teknolojide asıl mücadele çoğu zaman yeniliği kimin icat ettiğinden çok, o yenilik sıradanlaştığında müşteriye açılan kapıyı kimin elinde tuttuğuyla ilgili hale geliyor. Mobil telekom sektörü, alıştığı yüksek kârlılığını büyük oranda telefon üreticilerine böyle kaybetti.