Rusya’nın yaptırımlar, tedarik kırılganlığı ve sınırlı dış erişim altında nasıl bir yerli GenAI düzeni kurmaya çalışıyor? Bugün ortaya çıkan tablo Rusya’nın birkaç ulusal şampiyon etrafında kümelenen, Rusça öncelikli ve devletle iç içe geçmiş bir yapay zeka işleyişi kurduğunu gösteriyor.

Bu resimde Yandex merkezi bir yerde duruyor. Firma, Yandex Cloud üzerinden YandexGPT model ailesini ve Yandex AI Studio’yu sunuyor. Yandex’in kendi dokümantasyonu, YandexGPT’nin “native” model ailesi olarak sunulduğunu, yaklaşık 20 dili desteklediğini ama özellikle Rusça kullanım senaryolarına odaklandığını ifade ediyor. Yani burada yerli bir model ve yerli bir servis katmanı oluşmuş. Yandex Cloud’un kamuya açık belgeleri, hizmetlerinde NVIDIA V100, A100 ve T4 gibi GPU’ların kullanıldığını gösteriyor.

İkinci bir firma olarak, Sber’in GigaChat modeli de yerli bulut üstünde kurumsal müşterilere sunuluyor. Bu da Rusya’daki GenAI pazarının serbest ve parçalı bir rekabetten çok, Yandex ve Sber gibi birkaç büyük oyuncu etrafında şekillenen kontrollü bir yapıya dönüştüğünü gösteriyor.

Performans tarafında Yandex kendi modellerinin bazı görevlerde GPT-4.1’i geçtiğini söylüyor. Bu iddialar önemli, ama yine de ölçümler şirket içi olduğu için doğrulamak gerekiyor. YandexGPT Rusça odaklı kurumsal görevlerde güçlü ve rekabetçi olsa da, ABD ve Çin’in güçlü modelleriyle başa baş mücadele ettiğini söylemek için yeterli bağımsız kanıt yok.

Reuters’ın aktarımına göre, alternatif firma, Sber’in yöneticileri de, Rusya’nın yapay zekada ABD ve Çin’in yaklaşık altı ila dokuz ay gerisinde olduğunu ifade ediyorlar. Bu yapay zeka takvimi için uzun bir süre olsa da, Rusya açısından yarıştan kopmamak anlamına geliyor.

Rusya, tam bağımsız bir yapay zeka süper gücü olmaktan çok, yaptırımlar altında da işleyebilen, Rusça öncelikli, devlet ve büyük şirketler tarafından taşınan bir egemen AI düzeni kurabilmiş görünüyor. Elbette bu yapının amansız rekabet içinde sürdürülebilirliği ve güvenli erişilebilirliğini sağlamak bunun için de GPU ve veri merkezi altyapısını sürekli büyütebilmek kritik önem taşıyor.