\u201cEmeklilik bir yana, para da anlam\u0131n\u0131 yitirecek; \u00e7\u00fcnk\u00fc yapay zek\u00e2 ve robotlar maliyetleri s\u0131f\u0131rlayacak.\u201d Son g\u00fcnlerde Elon Musk\u2019\u0131n s\u00f6zlerinden kaynakl\u0131 tart\u0131\u015fma kabaca b\u00f6yle. \u0130ddia ilk bak\u0131\u015fta b\u00fcy\u00fcleyici. Ancak bu hik\u00e2yenin i\u00e7ine biraz ekonomi, enerji ve siyaset koydu\u011funuzda, kesinlik diliyle sunulandan ba\u015fka meseleler oldu\u011fu g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor.<\/p>\n\n\n\n
Birincisi, GenAI bedava de\u011fil. Model e\u011fitmek ve \u00e7al\u0131\u015ft\u0131rmak, elektrik, veri merkezi, so\u011futma, iletim, \u00e7ip, bellek, su, arazi demek. \u0130\u015fg\u00fcc\u00fc ucuzlasa bile, maliyet, emek yo\u011fun kalan i\u015flerde bile ba\u015fka yere kay\u0131yor. \u00dcstelik sistemin en \u00f6nemli girdisi elektrik sadece fiyatla \u00f6l\u00e7\u00fclen bir girdi de\u011fil, bir k\u0131t kaynak. Dolay\u0131s\u0131yla marjinal maliyet s\u0131f\u0131r olacak iddias\u0131, dijital i\u015flerin \u00e7ok k\u00fc\u00e7\u00fck bir k\u0131sm\u0131 i\u00e7in k\u0131smen do\u011fru olsa bile ya\u015fam maliyetlerinin tamam\u0131na otomatik olarak yay\u0131lmayacakt\u0131r.<\/p>\n\n\n\n
\u0130kincisi, toplumun hayatta kalmas\u0131 \u00fcretim kapasitesine de\u011fil, sat\u0131n alma g\u00fcc\u00fcne ba\u011fl\u0131. E\u011fer geni\u015f kitleler gelirini kaybederse, \u015firketler belki daha \u00e7ok \u00fcretebilseler de bu \u00fcr\u00fcnleri kime satacaklar? \u0130\u015fte bolluk bu noktada \u00e7at\u0131rd\u0131yor. \u00c7al\u0131\u015fanlar\u0131n kazanc\u0131 zay\u0131flad\u0131\u011f\u0131nda sistemin istikrar\u0131 yeni bir da\u011f\u0131t\u0131m rejimi kurulmas\u0131na ba\u011fl\u0131 hale geliyor. Bu da mevcut sistemi k\u00f6k\u00fcnden d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrmeyi gerektiren sanc\u0131l\u0131 siyasal kararlar demek.<\/p>\n\n\n\n
\u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fcs\u00fc, devlet vatanda\u015fl\u0131k geliri ile herkesi desteklesin denildi\u011finde, vergi nereden gelecek sorusu g\u00fcndeme geliyor. \u0130\u015fg\u00fcc\u00fc vergileri d\u00fc\u015ferse, vergi taban\u0131 k\u00e2rlara, rantla, t\u00fcketime ve m\u00fclkiyete kayacakt\u0131r. \u015eirketler k\u00fcreselle\u015ftik\u00e7e bu \u015firketlerden vergi almak zorken daha da zor hale geliyor. Devletin vergi toplama becerisi zay\u0131fsa, yapay zek\u00e2 kaynakl\u0131 bolluk, e\u015fitsizli\u011fin daha da b\u00fcy\u00fcd\u00fc\u011f\u00fc bir bolluk olacakt\u0131r. Baz\u0131 kimseler ucuz hizmetlere eri\u015firken b\u00fcy\u00fck kalabal\u0131klar gelirsizlikle ba\u015f ba\u015fa kalabilir.<\/p>\n\n\n\n
D\u00f6rd\u00fcnc\u00fcs\u00fc uluslararas\u0131 i\u015fb\u00f6l\u00fcm\u00fc. GenAI merkezleri belli. \u00c7ip, bulut, platform ve fikri m\u00fclkiyet gelirleri merkez \u00fclkelere y\u0131\u011f\u0131lacakt\u0131r. \u00c7evre \u00fclkeler ise bu teknolojiyi ithal ara girdi olarak kullan\u0131p abonelik ve lisans \u00f6deyecek, yani verimlilik kazanc\u0131n\u0131n b\u00fcy\u00fck bir k\u0131sm\u0131n\u0131 merkeze transfer etmek zorunda kalacakt\u0131r. O zaman \u201cyapay zek\u00e2 ile maliyet d\u00fc\u015fer, \u015firket k\u00e2rlar\u0131 artar, devlet vergi toplar, vatanda\u015f\u0131n\u0131 destekler\u201d form\u00fcl\u00fc \u00e7al\u0131\u015fmaz hale geliyor.<\/p>\n\n\n\n
Bu y\u00fczden d\u00fcnyan\u0131n en zengin insan\u0131 olarak sizin ve benim emeklilik tasarrufumuzu anlams\u0131z ilan etmek kolay ve bo\u015f bir kehanet. Bollu\u011fun nas\u0131l b\u00f6l\u00fc\u015f\u00fclece\u011fini sormak laz\u0131m. GenAI sonras\u0131 d\u00fcnyada k\u00fcresel olarak hangi vergiler tahsil edilebilir ve olu\u015fan de\u011fer hangi \u00fclkelerde birikecek?<\/p>\n\n\n\n
Gelecek, k\u0131tl\u0131\u011f\u0131n fiziksel olarak bitmesiyle de\u011fil, k\u0131tl\u0131\u011f\u0131n kimlerin hayat\u0131nda nas\u0131l yeniden \u00fcretildi\u011fiyle \u015fekillenecek. Bu ba\u011flamda insanlar\u0131n vatanda\u015f\u0131 olduklar\u0131 \u00fclkelerde kaynaklar\u0131n nas\u0131l da\u011f\u0131t\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131, vergilendirme kapasitesini ve k\u00fcresel de\u011fer zincirlerinde nerede durduklar\u0131n\u0131 sorgulamalar\u0131 gerekiyor.<\/p>\n\n\n\n
\u00dcstelik bu geli\u015fme h\u0131z\u0131yla, bu gelecek \u00e7ok uzakta da de\u011fil.<\/p>\n\n\n\n